Maquina Lectora

Notes of a curious mind

Category: Ελληνικά (In Greek) (Page 2 of 4)

Εκλογές στη Βρετανία – Ένας περίπατος που έγινε μαραθώνιος

Η Βρετανία, η χώρα που αποκαλώ σπίτι μου τα τελευταία 20 περίπου χρόνια,  πηγαίνει σήμερα στις κάλπες. Πρόκειται ίσως για τις πιο απρόβλεπτες, τις πιο συναρπαστικές εκλογές που έχω ζήσει όλα αυτά τα χρόνια.

Πολλοί ισχυρίστηκαν ότι η προκήρυξη των εκλογών ήταν έκπληξη. Η πραγματικότητα είναι πως ήταν αναμενόμενες.  Η Τερέζα Μέι  ήθελε να ενδυναμώσει την θέση της στην αρχηγία των συντηρητικών και να ισχυροποιήσει τη θέση της σχετικά με το Brexit. Δεν γνωρίζουμε βέβαια ακριβώς, και μάλλον ούτε και η ίδια ξέρει ποια είναι η θέση της για το Brexit, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία, που θα τη συζητάμε τους μήνες και τα χρόνια που έρχονται.

Η Τερέζα Μέι νόμιζε ότι οι εκλογές θα ήταν ένας χαλαρός περίπατος στο τετράγωνο γύρω από την Downing Street. Δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο λάθος.

Read More

Οξίνιση των ωκεανών, ένα φαινόμενο που μας αφορά όλους

Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε εξοικειωμένοι με τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος. Τις βλέπουμε και τις αισθανόμαστε στις κοινότητές μας: καύσωνες, καταιγίδες, ξηρασίες, πλημμύρες κ.ο.κ.

H κλιματική αλλαγή αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή που αντιμετωπίζει ο πλανήτης μας σήμερα. Υπάρχει όμως και μια άλλη κρίση που εξελίσσεται σε μεγάλο βαθμό μακριά από την προσοχή της κοινής γνώμης. Πρόκειται για την οξίνιση  των ωκεανών. 

Η οξίνιση των ωκεανών είναι σαν μια σιωπηλή καταιγίδα. Δεν μπορείς να την ακούσεις, δεν μπορείς να την αισθανθείς, δεν μπορείς να την αγγίξεις. Αλλά επιστήμονες απ’ όλο τον κόσμο, μπορούν να την μετρήσουν στα ωκεανογραφικά ιδρύματα και σταθμούς. 

Οι ωκεανοί περιέχουν το 90% της ζωντανής βιόσφαιρας και παράγουν σχεδόν το 50% του οξυγόνου που αναπνέουμε σε αυτόν τον πλανήτη. Από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης, οι ωκεανοί έχουν απορροφήσει περίπου το 25 τις εκατό του διοξειδίου του άνθρακα που έχει εκλυθεί στην ατμόσφαιρα. Αν οι ωκεανοί δεν είχαν απορροφήσει όλη αυτή τη ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα θα ζούσαμε σε ένα πολύ θερμότερο πλανήτη. 

Αλλά οι επιπτώσεις της έκλυσης του διοξειδίου του άνθρακα  είναι δραματικές για τους ωκεανούς μας. Όταν αυτό διαλύεται στη θάλασσα παράγει ανθρακικό οξύ με αποτέλεσμα να μειώνει το pH των θαλάσσιων υδάτων – να αυξάνει δηλαδή την οξύτητά τους. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται οξίνιση των ωκεανών. Η αυξημένη συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα στους ωκεανούς μεταβάλει τη χημεία των ωκεανών και αυτό εχει επιπτώσεις στην θαλάσσια βιοποικιλότητα, ειδικά στους οργανισμούς με  ασβεστολιθικό εξωσκελετό, όπως τα οστρακοειδή, τα κοράλλια και το πλαγκτόν,  το οποίο παίζει σημαντικό ρόλο στην τροφική αλυσίδα των υδάτινων οικοσυστημάτων. Επιπλέον, προκαλεί βλάβες στα ζωτικά όργανα των νεογέννητων ψαριών. Σήμερα, πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι παγκοσμίως βασίζονται στον ωκεανό ως κύρια πηγή πρωτεΐνης. Πολλές δουλειές και οικονομίες  σε όλο τον κόσμο εξαρτώνται από τα ψάρια και τα οστρακοειδή στους ωκεανούς μας.

Η οξίνιση των ωκεανών δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. ‘Εχει ξανασυμβεί στο παρελθόν, κατά την διάρκεια της Ηωκαίνου γεωλογικής περιόδου (πριν από 40-65 εκατομμύρια χρόνια), εξαιτίας των αλλαγών στη σύνθεση της ατμόσφαιρας. Εξετάζοντας γεωλογικά δεδομένα, οι επιστήμονες βρήκαν ότι κατά της διάρκεια της Ηωκαίνου, μικροί οστρακοειδείς οργανισμοί όπως τα κοχύλια εξαφανίστηκαν. Επρόκειτο για μια σταδιακή και αργή διαδικασία οξίνισης των ωκεανών και χρειάστηκαν χιλιάδες χρόνια για να ανακάμψει το θαλάσσιο περιβάλλον. Η οξίνιση των ωκεανών σήμερα, συμβαίνει με πολύ πιο ταχύτερους ρυθμούς, δέκα φορές πιο γρήγορα ισχυρίζονται οι επιστήμονες, απ’ ότι στο παρελθόν.

Επιπλέον, η αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας των ωκεανών μειώνει την ικανότητά τους να απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα. Αυτό σημαίνει επιπλέον επιβάρυνση της ατμόσφαιρας με διοξείδιο του άνθρακα και κατά συνέπεια περαιτέρω αύξηση της θερμοκρασίας. 

Η πραγματικότητα είναι ότι εχουμε ξεπεράσει το παρά πέντε. Δεν έχουμε πολύ χρόνο για να αποφύγουμε την περαιτέρω οξίνιση των ωκεανών μας και τις σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις που αυτό θα προκαλέσει. 

Η οξίνιση των ωκεανών συμβαίνει τώρα και συμβαίνει εκπληκτικά γρήγορα. Προκαλείται από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα και μας επηρεάζει όλους. Η ‘υγεία’ των ωκεανών  είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας του πλανήτη, και εξαρτάται από τον καθένα από εμάς. Το πιο σημαντικό μέτρο είναι η μείωση έκλυσης του διοξειδίου του άνθρακα. Η δύναμη αναγέννησης των ωκεανών είναι πραγματικά αξιοσημείωτη, αν θελήσουμε να τους προσφέρουμε  την ευκαιρία. 


Δημοσιεύτηκε στο Ενάλιον

 

Η έξαρση Της Πεταλούδας – Ποιητική συλλογή από τον Αγαθάγγελο Σταυρόπουλο

O Robert Frost περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο αυτό που νιώθω για την ποίηση. Είναι «αυτό που χάνεται στη μετάφραση». Η σχέση μου μαζί της είναι ασυνεχής και πειραματική. Προσπαθώ να αδειάσω το μυαλό μου από σκέψεις και δοκιμάζω τις επιδράσεις της, αισθητικές και συναισθηματικές.

Η Έξαρση της Πεταλούδας  που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Οδός Πανός το 2016 είναι η πρώτη ποιητική συλλογή του Αγαθάγγελου Σταυρόπουλου. Τα είκοσι-δύο ποιήματα της συλλογής έχουν  ένα εσωτερικό, ελεύθερο ρυθμό, είναι μια εξωτερίκευση συναισθημάτων, μια συνεχής αναζήτηση με έμφαση σε μικρές στιγμές. Ταυτόχρονα είναι μια αποτύπωση υπαρξιακών ανησυχιών και  προβληματισμών, για την φιλία, τον έρωτα, τη ζωή.

Η φύση είναι ο χώρος της ομορφιάς  και της αλήθειας, ένα ανεξάντλητο πεδίο προς εξερεύνηση. Μέσω της φύσης και της εξερεύνησης ο άνθρωπος βρίσκει τον εαυτό του, εξελίσσεται. Τα πάντα αποτελούν δυνάμει ερεθίσματα, κάθε ταξίδι, κάθε περιήγηση, κάθε πόλη, κάθε αίσθηση, αφήνουν το αποτύπωμα τους, γίνονται ένα κράμα εμπειριών και συναισθημάτων, σχεδόν καθοδηγούν την παρουσία  και το προορισμό του ατόμου στη ζωή.

Read More

δύο μόνο δάκρυα από τον Μίμη Ανδρουλάκη.

Το δύο μόνο δάκρυα είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία του Μίμη Ανδρουλάκη. Πρόκειται για ένα  καταιγιστικό βιβλίο με θέμα τις μεγάλες μεταστροφές της τύχης, ένα βιβλίο που ισορροπεί, με επιτυχία,  ανάμεσα στο ντοκουμέντο και στην λογοτεχνία. Μια ιλλιγιώδης αφήγηση που εμπλέκει το παρελθόν με το παρόν και επεκτείνεται στο μέλλον.  στην αφήγηση εμπλέκονται η Αίντα του Verdi, η Αλεξάνδρεια και η Καρχηδόνα, ο Άρης Βελουχιώτης και o Ηλίας Τσιριμώκος. Πρόσωπα της αρχαότητας όπως ο ιστορικός Πολύβιος, αντικατοπτρίζονται σε πρόσωπα σημερινά.  Ο Ανδρουλάκης δανείζεται γεγονότα και πρόσωπα από το παρελθόν  για να αναδείξει στιγμές που βρίσκονται στο μεταίχμιο της ιστορίας, εκεί όπου «υπό την επήρεια των ανέμων της ευημερίας» τα όνειρα και ελπίδες αναπτερώνονται, και ξαφνικά συμβαίνει κατι το αστάθμητο και απρόβλεπτο και όλα γκρεμίζονται.

Πρωταγωνιστής του βιβλίου ο καθηγητής Κωστής, ένας σοφός Έλληνας διανοούμενος που ταυτίζεται με τον Έλληνα ιστορικό της Ρωμαιοκρατίας Πολύβιο που υποστήριζε την, αντίληψη για την «κυκλικότητα» της Ιστορίας, δηλαδή, την «εναλλαγή ανόδου και πτώσης ως το πεπρωμένο των μεγάλων λαών». Μια αντίληψη που παραμένει επίκαιρη ακόμη και σήμερα. Λιγότερο ίσως γνωστό είναι ότι η θεωρία του Πολύβιου περί της «μικτής συνταγματικής τάξης», επηρέασε τους Ιδρυτές Πατέρες όταν συνέταξαν τη Διακήρυξη της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας.

Read More

‘Κάτι θα γίνει, θα δεις’ από το Χρήστο Οικονόμου

‘Η αλήθεια της ιστορίας δεν κρίνεται από τη συνάφειά της με την πραγματικότητα αλλά από το ήθος της.’

Δεκάξι ιστορίες από τα Καμίνια, τη Νίκαια, τη Δραπετσώνα και το Πέραμα. Ιστορίες που μοιάζουν να έρχονται από άλλες εποχές, με θέμα τη φτώχια, υλική αλλά κυρίως ψυχική. 

Η φτώχια στις μικρές ιστορίες του Χρήστου Οικονόμου δεν  είναι ίδια με την φτώχια της Ελλάδας  στις δεκαετίες του 1950 και 1960. Η φτώχια του 21ου αιώνα είναι πρόστυχη, κυνική, ταπεινωτική, περιορίζει ασφυκτικά τα όρια της ζωής. Κάποιοι παλεύουν να ξεφύγουν από τη μιζέρια που τους περικλείει, άλλοι συνθλίβονται από το βάρος της τραγικής πραγματικότητας και από δουλειές που δεν έχουν κανένα νόημα, για κάποιους  ο φόβος της πραγματικότητας μετατρέπεται σε μίσος και αυτοκαταστροφή, άλλοι βρίσκουν καταφύγιο στο παρελθόν, η νοσταλγία γίνεται η αιτία της δυστυχίας τους.

Ανθρώπινες σχέσεις, οικογενειακοί δεσμοί, ανθεκτικοί, και συγχρόνως καταπιεστικοί, δεσμοί που μπορούν να σώσουν αλλά και να συνθλίψουν, οι οικογένειες είναι “σαν ένα νύχι που μεγάλωσε ανάποδα και μπήχτηκε βαθιά στο κρέας και μαυρίζει. … Αλλά οι οικογένειες δεν έχουν πόδια. Δεν είναι σκυλιά οι οικογένειες. Δεν ξέρω τι είναι. Φίδια ίσως.”  Σε τυλίγουν και σε σφίγγουν.

 H γραφή του Οικονόμου είναι λυρική, λιτή και ταυτόχρονα γοητευτική. Η αίσθηση στο ξεκίνημα του βιβλίου είναι σοκαριστική, σαν να χτυπάει γροθιά στο στομάχι. Πρός το τέλος η ανάγνωση γίνεται λίγο κουραστική, ίσως επειδή οι καλύτερες ιστορίες βρίσκονται στην αρχή του βιβλίου.

Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις, 1821-2016 του Γιώργου Β. Δερτιλή

Σε λίγα χρόνια η σύγχρονη Ελλάδα θα εορτάσει τα 200 χρόνια ανεξαρτησίας.  Σε αυτή την περίοδο των δυο αιώνων θα γνωρίσει μα σειρά από γεγονότα τραυματικά, πολύνεκρους πολέμους, φρικιαστικούς εμφυλίους, και  κρίσεις που οδήγησαν στην ένδεια. Συγκεκριμένα, επτά πολέμους, τέσσερις εμφυλίους και επτά πτωχεύσεις, μαζί με την τρέχουσα.

Στο σύντομο, αλλά εξαιρετικά περιεκτικό βιβλίο ‘Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις, 1821-2016΄, το τελευταίο του όπως ο ίδιος αναφέρει, ο ιστορικός Γιώργος Β. Δερτιλής,  εξηγεί τις πρωταρχικές δυνάμεις και μια αλληλουχία από παρεμφερείς και επαναλαμβανόμενες αιτίες και συνέπειες  που έχουν οδηγήσει σε ένα φαύλο κύκλο, ή σε μία μια «φαύλη σπείρα», όπως αναφέρει, όπου η Ελλάδα, φαίνεται να «στροβιλίζεται κατά κάποιο τρόπο γύρω από τον άξονα πόλεμος-πτώχευση, οδηγώντας συνήθως σε αναδιοργάνωση του χρέους υπό διεθνή δημοσιονομικό έλεγχο. Έπειτα από μια δύσκολη οικονομική ανάπτυξη ενεργοποιεί αργά ή γρήγορα μια νέα αλληλουχία υπερχρέωσης και εξοπλισμών, που οδηγεί στην επόμενη πτώχευση ή στον επόμενο πόλεμο ή και στα δύο.»

Η πρωταρχικές δυνάμεις που έθεσε σε κίνηση αυτή τη σπείρα είναι ο εθνικισμός και το «αδελφοκτόνο σύνδρομο του Κάιν» που οδήγησε στον πρώτο εμφύλιο πόλεμο. Από εκεί και πέρα άλλες δυνάμεις, παγιωμένες από αξίες, νοοτροπίες και πρακτικές της ελληνικής κοινωνίας συλλειτουργούσαν για να κινούν τη σπείρα. Οι κυριότερες από αυτές, είναι η εμφυλιοπολεμική δημαγωγία των κυριαρχεί στις σχέσεις των διάφορων κοινωνικών ομάδων, μεταξύ τους, και με τις εκάστοτε  ηγεσίες, και η σχέση πατρωνίας και προστασίας, μέσω των πελατειακών δικτυώσεων,  που αναπτύσσουν οι ηγεσίες με τις ομάδες των οπαδών τους. Η κατάσταση επιδεινώνεται από την λήθη και  την αμάθεια που δεν περιορίζεται απλά στην άγνοια της ιστορίας. Η συσσωρευμένη έλλειψη παιδείας και ιστορικής συνείδησης, έχουν αφήσει τον πολίτη στο έλεος αμόρφωτων και ανόητων  ανθρώπων που αλαλάζουν και αλληλοκατηγορούνται στις οθόνες της τηλεόρασης και στα έδρανα της βουλής.

Το κυριότερο και αμεσότερο αίτιο της σημερινής κρίσης, σύμφωνα με τον Δερτιλή, είναι το τραύμα του πιο προσφάτου και αγριότερου εμφυλίου πολέμου της νεοελληνικής Ιστορίας, ένα τραύμα που δεν λέει να κλείσει.  Ο συγγραφέας ωστόσο τελειώνει το βιβλίο με μια νότα «μετρημένης αισιοδοξίας». Η αναστροφή της πορείας, μπορεί να είναι μακριά και επώδυνη αλλά θα υπάρξει, με κάποιες προυποθέσεις. Οι γρήγορες μεταρρυθμίσεις είναι αναγκαίες ώστε να βελτιώσει η Ελλάδα τις προσδοκίες για την οικονομία της και να βγει από την κρίση.  Η δεύτερη προυπόθεση είναι να μην εμπλακεί η χώρα σε προβλήματα του γεωπολιτικού της περιβάλλοντος. Τέλος, για να σταματήσει αυτή η φαύλη σπείρα χρειαζεται κατι πολύ σημαντικότερο. Παιδεία, «που θα ξαναδώσει στα παιδιά της την κριτική, σφαιρική και ανθρωπιστική παιδεία για να γίνουν καλοί πολίτες και δημιουργικοί άνθρωποι.»

Page 2 of 4

@ Maquina Lectora, 2017 & All rights reserved