Σε λίγα χρόνια η σύγχρονη Ελλάδα θα εορτάσει τα 200 χρόνια ανεξαρτησίας.  Σε αυτή την περίοδο των δυο αιώνων θα γνωρίσει μα σειρά από γεγονότα τραυματικά, πολύνεκρους πολέμους, φρικιαστικούς εμφυλίους, και  κρίσεις που οδήγησαν στην ένδεια. Συγκεκριμένα, επτά πολέμους, τέσσερις εμφυλίους και επτά πτωχεύσεις, μαζί με την τρέχουσα.

Στο σύντομο, αλλά εξαιρετικά περιεκτικό βιβλίο ‘Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις, 1821-2016΄, το τελευταίο του όπως ο ίδιος αναφέρει, ο ιστορικός Γιώργος Β. Δερτιλής,  εξηγεί τις πρωταρχικές δυνάμεις και μια αλληλουχία από παρεμφερείς και επαναλαμβανόμενες αιτίες και συνέπειες  που έχουν οδηγήσει σε ένα φαύλο κύκλο, ή σε μία μια «φαύλη σπείρα», όπως αναφέρει, όπου η Ελλάδα, φαίνεται να «στροβιλίζεται κατά κάποιο τρόπο γύρω από τον άξονα πόλεμος-πτώχευση, οδηγώντας συνήθως σε αναδιοργάνωση του χρέους υπό διεθνή δημοσιονομικό έλεγχο. Έπειτα από μια δύσκολη οικονομική ανάπτυξη ενεργοποιεί αργά ή γρήγορα μια νέα αλληλουχία υπερχρέωσης και εξοπλισμών, που οδηγεί στην επόμενη πτώχευση ή στον επόμενο πόλεμο ή και στα δύο.»

Η πρωταρχικές δυνάμεις που έθεσε σε κίνηση αυτή τη σπείρα είναι ο εθνικισμός και το «αδελφοκτόνο σύνδρομο του Κάιν» που οδήγησε στον πρώτο εμφύλιο πόλεμο. Από εκεί και πέρα άλλες δυνάμεις, παγιωμένες από αξίες, νοοτροπίες και πρακτικές της ελληνικής κοινωνίας συλλειτουργούσαν για να κινούν τη σπείρα. Οι κυριότερες από αυτές, είναι η εμφυλιοπολεμική δημαγωγία των κυριαρχεί στις σχέσεις των διάφορων κοινωνικών ομάδων, μεταξύ τους, και με τις εκάστοτε  ηγεσίες, και η σχέση πατρωνίας και προστασίας, μέσω των πελατειακών δικτυώσεων,  που αναπτύσσουν οι ηγεσίες με τις ομάδες των οπαδών τους. Η κατάσταση επιδεινώνεται από την λήθη και  την αμάθεια που δεν περιορίζεται απλά στην άγνοια της ιστορίας. Η συσσωρευμένη έλλειψη παιδείας και ιστορικής συνείδησης, έχουν αφήσει τον πολίτη στο έλεος αμόρφωτων και ανόητων  ανθρώπων που αλαλάζουν και αλληλοκατηγορούνται στις οθόνες της τηλεόρασης και στα έδρανα της βουλής.

Το κυριότερο και αμεσότερο αίτιο της σημερινής κρίσης, σύμφωνα με τον Δερτιλή, είναι το τραύμα του πιο προσφάτου και αγριότερου εμφυλίου πολέμου της νεοελληνικής Ιστορίας, ένα τραύμα που δεν λέει να κλείσει.  Ο συγγραφέας ωστόσο τελειώνει το βιβλίο με μια νότα «μετρημένης αισιοδοξίας». Η αναστροφή της πορείας, μπορεί να είναι μακριά και επώδυνη αλλά θα υπάρξει, με κάποιες προυποθέσεις. Οι γρήγορες μεταρρυθμίσεις είναι αναγκαίες ώστε να βελτιώσει η Ελλάδα τις προσδοκίες για την οικονομία της και να βγει από την κρίση.  Η δεύτερη προυπόθεση είναι να μην εμπλακεί η χώρα σε προβλήματα του γεωπολιτικού της περιβάλλοντος. Τέλος, για να σταματήσει αυτή η φαύλη σπείρα χρειαζεται κατι πολύ σημαντικότερο. Παιδεία, «που θα ξαναδώσει στα παιδιά της την κριτική, σφαιρική και ανθρωπιστική παιδεία για να γίνουν καλοί πολίτες και δημιουργικοί άνθρωποι.»