Maquina Lectora

Notes of a curious mind

Category: Triantafillou Soti

Tα αστραφτερά πεδία της Σώτης Τριανταφύλλου

Δυσκολεύομαι να χαρακτηρίσω το τελευταίο βιβλίο της Σώτης Τριανταφύλλου. Ως συνήθως είναι πολύ διαφορετικό από τα προηγούμενα.  Η ίδια γράφει ότι είναι μια περιδιάβαση σε πόλεις, μουσικές, βιβλία.  Σημειώσεις για την πολιτική, τις διεθνείς σχέσεις, την πολυπολιτισμικότητα.  Δεν είναι ημερολόγιο, ούτε κάποιου είδους βιογραφία. Είναι ένα βιβλίο-αμάλγαμα με σκέψεις, αναμνήσεις, ένα βιβλίο περιπλανήσεων, φυσικών και νοητών.

Σκέφτομαι αν μου άρεσε. Όσο περισσότερο το σκέφτομαι τόσο περισσότερο νομίζω η έκφραση ‘μου άρεσε’, δεν ταιριάζει στα Αστραφτερά Πεδία, δεν ταιριάζει στα βιβλία της Σώτης Τριανταφύλλου, είναι λάθος. Κοιτάζω πάλι τις σημειώσεις μου, είναι πολλές και πυκνές.  Υπάρχει κατι που με ενώνει με την Σώτη, δεν την ξέρω, αλλά είναι σαν να την ξέρω,  τη νιώθω τόσο κοντά μου, που πάντα την λέω Σώτη. Ίσως είναι το γράψιμο της,  απλό, ειλικρινές  και άμεσο, σε φέρνει κοντά της, σε γοητεύει.

Ίσως να είναι κάποιες κοινές εμπειρίες και παραστάσεις, στα βιβλία της φαίνεται να περιγράφει κομμάτια της δικής μου ζωής.  Ίσως  να είναι η περιπλάνηση, τα κοινά αναγνώσματα, το rock n roll. Στο τέλος δεν εχει σημασία, το σημαντικό είναι ότι η Σώτη μπορεί να συγκινεί, να προβληματίζει, σε προκαλεί να σκέφτεσαι, να μπεις στην ουσία των πράγματων. Αυτό το τελευταίο βέβαια μόνο αν θέλησεις να αφήσεις πίσω σου τη φασαρία και το σκουπίδι του ημερήσιου τύπου και των social media και μπεις στο κόπο  να κουραστείς για να σκεφτείς.

./.

Αυτό το σημείωμα γράφτηκε τις μεταμεσονύχτιες ώρες. Μόλις είχα διαβάσει ένα μακροσκελές άρθρο του Jan-Werner Müller για τον λαϊκισμό και τους λαϊκιστές, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη.  Αντί να κοιμηθώ σκέφτηκα τη Σώτη.

Το ξαναδιάβασα το πρωί και αποφάσισα να το αφήσω όπως ήταν. Ένα μεταμεσονύχτιο σημείωμα.

Πλουραλισμός, Πολυπολιτισμικότητα, Ενσωμάτωση, Αφομοίωση

‘Η πολυπολιτισμικότητα όχι μόνο διαφέρει από τον πλουραλισμό και από την  τάση και επιθυμία της ενσωμάτωσης, αλλά είναι το αντίθετό τους’, γράφει η  Σώτη Τριανταφύλλου στο δοκίμιο της Πλουραλισμός, πολυπολιτισμικότητα, ενσωμάτωση, αφομοίωση: Σημειώσεις για τη σύγχρονη ανοιχτή κοινωνία (εκδόσεις Πατάκης).

Η μετανάστευση και η ενσωμάτωση των ‘πολιτισμικά ξένων’,  είναι ένα από τα πιο σημαντικά και πιο αμφισβητήσιμα θέματα στην Ευρώπη σήμερα. Η δημογραφική έκρηξη, η κήρυξη ιερών πολέμων και η εξάπλωση του ισλαμικού φονταμενταλισμού, δείχνουν ότι οι πρακτικές της  πολυπολιτισμικότητας που εφαρμόστηκαν  ήδη από την δεκαετία του 1980, όχι μόνο δεν κατάφεραν να ενσωματώσουν τους μετανάστες, αλλά αποτελούν και μία από τις αίτιες των κοινωνικών δεινών σήμερα στην Ευρώπη.

Η Σωτηροπούλου ασκεί δριμεία κριτική στην πολιτική της πολυπολιτισμικότητας. Η πολυπολιτισμικότητα οικοδομείται πάνω σε ‘συσσωρευμένα σχίσματα’ και γι΄ αυτό χωρίζει, δημιουργεί αποξενωνόμενες κοινότητες και ‘ενισχυμένες ταυτότητες’, (αναγεννημένους Τριανταφύλλουχριστιανούς, νεοφώτιστους μουσουλμάνους, κλπ).  Η αποτυχία της ενσωμάτωσης πρέπει να αποδοθεί, σε μεγάλο βαθμό, στην επιβολή από τις δυτικές κυβερνήσεις ενός λανθασμένου πολυπολιτισμικού μοντέλου. Κοντολογίς, «η επιμονή για τον σεβασμό του Άλλου», οδήγησε σε παραμόρφωση της πραγματικότητας που επιδεινώθηκε από την αβάσιμη εκτίμηση ότι όλοι οι πολιτισμοί είναι ίσοι και σε πιο ακραία μορφή, από την απόρριψη του δυτικού πολιτισμού και στην καταγγελία του ως πηγής δυστυχίας της ανθρωπότητας. Επιπλέον, η πολυπολιτισμικότητα αντί να καταπολεμά τον εθνικισμό, (ο όρος εθνικισμός χρησιμοποιείται όχι με την αγωνιστική έννοια, αλλά ως την πολιτική αρχή σύμφωνα με την οποία η πολιτική και η εθνική μονάδα πρέπει να ταυτίζονται), «ενθαρρύνει τα εθνικιστικά κινήματα των μεταναστευτικών ομάδων, ενώ συγχρόνως δημιουργεί πρόσφορα έδαφος για την ανάπτυξη εθνικιστικών τάσεων από την πλευρά των πολιτών των χωρών της υποδοχής.»

Μια από τις βασικές θέσεις του δοκιμίου είναι ότι δεν μπορούμε να προχωρήσουμε στην εφαρμογή πολιτικής αν πρώτα δεν αποδεχτούμε ότι κάποιοι  πολιτισμοί είναι ανώτεροι από άλλους και δεν αναγνωρίσουμε την ανωτερότητα της φιλελεύθερης δυτικής δημοκρατίας έναντι άλλων συστημάτων. Η συγγραφέας προσεγγίζει τον όρο ‘πολιτισμό’ ώς το «σύνολο των διαφοροποιητικών στοιχείων, πνευματικών και υλικών, διανοητικών και συναισθηματικών που χαρακτηρίζουν και κοινωνία ή μια κοινωνική ομάδα».  Υπό αυτή την έννοια, οι  διαφορετικές κουλτούρες (διαφορετικά φαγητά, έθιμα, τελετουργίες, κλπ ) δεν αποτελούν πολιτισμό.

Η πολυπολιτισμικότητα δεν είναι ή συνέχεια του πλουραλισμού, αλλά η άρνησή του, υποστηρίζει η Σώτη Τριανταφύλλου, που τάσσεται υπέρ του τελευταίου. Ο πλουραλισμός, ενώνει, απαλύνει τις διαφορές και τις ταυτότητες που συναντά,  γεφυρώνει και αναμειγνύει τις διαφορές.. Ο πλουραλισμός είναι το αποτέλεσμα ενός συνδυασμού ιστορικών εξελίξεων, πληθυσμιακών μετακινήσεων, και συνεχούς αλλαγής των αντιλήψεων των ανθρώπων, επιδιώκει, την αποδοχή αφενός του δικαιώματος του ανθρώπου στη διαφορετικότητα και αφετέρου της ανοχής απέναντι στη διαφορετικότητα. Μια πλουραλιστική κοινωνία, είναι ανοιχτή, ποικιλόμορφη και ανεκτική; άνθρωποι διαφορετικοί μεταξύ τους – είτε αυτό είναι φυλή, θρησκεία, σεξουαλικός προσανατολισμός, μπορούν να ζήσουν αρμονικά μαζί.

Στις σχεδόν τετρακόσιες σελίδες του βιβλίου, η Σωτηροπούλου εξηγεί αναλυτικά τις τέσσερεις λέξεις του τίτλου και προτείνει κάποιες λύσεις που θα βοηθήσουν στην αφομοίωση των μεταναστών και την ενεργή συμμετοχή τους στην δημόσια ζωή μιας κοινότητας.

Σε με περίοδο που καλούμαστε να υπερασπίσουμε τον τρόπο ζωής  μας, την Ευρώπη και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, τα δικαιώματά μας και τις ελευθερίες μας, η Σώτη Τριανταφύλλου μας εχει χαρίσει ένα σημαντικό και εξαιρετικά τεκμηριωμένο βιβλίο με πολλές και χρήσιμες  υποσημειώσεις, και μεγάλη βιβλιογραφία.

@ Maquina Lectora, 2017 & All rights reserved