Maquina Lectora

Notes of a curious mind

Category: Economics (Page 2 of 2)

Crucible of Resistance

The Crucible of Resistance, by Christos Laskos, a lecturer of economics and member of SYRIZA and Euclid Tsakalotos, an economist and Greece’s new finance minister, replacing outgoing Yanis Varoufakis in July 2015, provides some interesting clues which help us understand what drove the political behaviour and method of the SYRIZA establishment through an analysis and description of the impact of austerity on Greece since 2008.

The book was written in 2013 and its general argument is that

“for first time in many generations the Left has a convincing interpretation of the present crisis, and this can become a materialistic force breaking old social alliances and forming new ones in favour of a strategy that begins the transcendence of capitalism itself.” (12)

It further makes “four interrelated arguments” ,

  • Non-Exceptionality. – It is a world crisis, Greece is not a special case;
  • It is a Crisis of Neoliberalism and Capitalism. – Rather than locating the causes of the crisis within Greece itself, Laskos and Tsakalotos identify problems in the global economy and the unevenness within the European Union. They highlight a number of “proximate causes of the crisis  – the financial system, social inequalities and macroeconomic imbalances  –  all”, they argue, “integrally connected to the neoliberal settlement”;
  • The Lack of Plasticity in the Post-2008 Political Order. – Austerity has not solved the economic crisis in Greece. Instead, a vicious circle of austerity-recession-more austerity commenced, undermining further Greece’s productive capacities. 

The question is, “why did the crisis of 2008 not present itself as an opportunity for social democracy to reassess its commitment to neoliberalism?” “Cognitive locking was clearly a factor” they claim: “after so many years of neoliberal hegemony they were unable to step out of the groove and see the world from a different perspective.”

The authors’ premise that “Thirty years of neoliberal economics [in Greece] seems to have dimmed peoples’ memories about how large recessions play out”, is questionable, as later in the book they claim “…. that Greece is in fact a small closed, and not open economy ……” (108)

  • No Turning Back. – “… to the period of neoliberalism as experienced in the period before 2008.” That suggests “that the most likely resolution to the crisis will be either in the direction of a far more authoritarian capitalist settlement, or moves to transcendent capitalism, in some important dimensions.” (1-10)

This is a book about ideas and alternatives. The ideas matter and they are “particularly important in moments of uncertainty when established institutions do not seem to be working”, the authors claim. In the Acknowledgements’ page they say that the ideas presented in the book

“have been tested over the five years” [over the consolidation of SYRIZA] in “countless meetings, conferences, student gatherings and other fora where literally thousands of people have expressed a remarkable interest in discussing the causes of current crisis and the nature of left wing alternatives or what Erik Olin Wright has labelled Real Utopias.”

If that means that the idea was to use the crisis and the struggle to shape the pathways of social empowerment, test the limits of possibilities and try to create new institutions that would neutralise some of the most harmful effects of capitalism, is not very clear.

The SYRIZA – ANEL government was elected in January based on its promise to try to bargain a better deal than the “severe neoliberal austerity” imposed through the memoranda signed by previous governments.  In its first five months of governance, the SYRIZA-led coalition has continually tested the limits of the country and the European Union.  After months of ferocious “negotiations” the SYRIZA-led coalition realised that they weren’t really negotiating. Faced with the country’s economic and financial disaster, the government was forced to make very serious concessions, testing the limits of SYRIZA’s own identity. Perhaps things would have been different if other persons have been placed in critical positions.  I guess, we will never know, we can only speculate.

Wealth Inequality and the Forces of Convergence | Reading "Capital in the Twenty-First Century"

A 700-page book on economics is not exactly a light read for someone with a background in environmental sciences, but after all this success, discussions and reviews, I felt I had to read Capital in the Twenty-First Century. I borrowed it from the library and I am glad I did. There have been plenty of reviews, critiques and a variety of arguments for and against, but, to me, the real importance of the book lies in just a few pages where the author discusses the forces of convergence that have led to decreasing inequality.

Thomas Piketty’s central argument is that when the returns on capital (r) outpace economic growth (g), {r>g} over time, wealth inequality increases and therefore, those who control wealth will always get richer and those who depend on the growth of the economy, the labour, will always be poorer compared to the rich. Piketty’s suggestion that a global tax of up to 2% a year should be introduced on individual wealth to prevent capital concentrating in the hands of the few has been controversial but there has been no real attack. One of the problems with the global tax is that it requires a high level of international cooperation.  Some, Bill Gates included, have suggested a progressive tax on consumption instead.

Read More

Λευκό Κοτσύφι, Blue Tree, Μαύρο από το Μίμη Ανδρουλάκη

Παρακολουθώ τον Μίμη Ανδρουλάκη πολλά χρόνια. Από τότε που ήμουν ακόμη στην Ελλάδα και ο Μίμης έκανε μουσικά αφιερώματα στον Flash (another era, another life).

Τα τελευταία χρόνια τον ακούω συστηματικά μέσω Ιντερνέτ. Διαβάζω τα βιβλία του. Ο Ανδρουλάκης είναι μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα στην Ελλάδα. Πολλοί –από τους ανθρώπους που ξέρω – τον θεωρούν μάλλον γραφικό και δυσνόητο. Ελάχιστοι, πιστεύουν ότι προηγείται της εποχής του και ότι είναι εκτός ελληνικής πραγματικότητας. Προσωπικά τον θαυμάζω, είναι ένας από τους λίγους ανθρώπους που θα ήθελα να συναντήσω και να συζητήσω μαζί του. Είναι εξωστρεφής και ευφυής, με βαθιά γνώση της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομικής ιστορίας. Ο λόγος του ξεχωρίζει και υπερισχύει του μέσου ελληνικού λόγου, τουλάχιστον του λόγου που επικρατεί σήμερα στα ΜΜΕ. Τελευταίως ανιχνεύω μια κυνικότητα και απογοήτευση……..αλλά αυτό δεν είναι του παρόντος.

Το τελευταίο μου ταξίδι στην Ελλάδα, έτυχε να συμπίπτει με την έκδοση του βιβλίου του «Λευκό κοτσύφι, Blue Tree, Μαύρο καράβι». Καταμεσής της οικονομικής κρίσης, χαμός στον κόσμο, και η Ελλάδα να ασχολείται με το Βατοπέδι και τους παπάδες, (πως γίνεται κάθε φορά που πάω στην Ελλάδα να ασχολούνται οι πάντες με κάποιο σκάνδαλο – την προηγούμενη φορά ήταν νομίζω οι ταινίες του Ζαχόπουλου – είναι άξιον απορίας).

Αγόρασα το βιβλίο (μου άρεσε πολύ η φωτογραφία του εξωφύλλου) αλλά δεν πρόλαβα να το διαβάσω αμέσως. Διάβασα κάποιες κριτικές όμως από εφημερίδες και το internet, ευνοϊκές για το βιβλίο αλλά πολύ γενικές και αόριστες.

Σπάνια διαβάζω κριτικές ελλήνων – λόγω έλλειψης χρόνου. (Πως προλαβαίνει ο Ανδρουλάκης να διαβάζει και να κάνει όλα αυτά τα άπειρα πράγματα, είναι ένα μυστήριο σε μένα. Αν υπάρχει κάποιο μυστικό, θερμά τον παρακαλώ να μου το αποκαλύψει). Επανέρχομαι στο βιβλίο και τις κριτικές. Όταν έφτασα περίπου στα μισά του βιβλίου κατάλαβα πιο ήταν το πρόβλημα. Απλά, δεν είχαν διαβάσει, η δεν είχαν διαβάσει όλο το βιβλίο. Ειλικρινά δεν μπορώ να το εξηγήσω διαφορετικά. Υπάρχουν τόσα πολλά περισσότερα στις 462 σελίδες του βιβλίου, από τα πρωινά, τις τεκτονικές πλάκες, το κραχ και την Κίνα. (Ο Ανδρουλάκης εξάλλου έχει μιλήσει πολύ αναλυτικά για όλα αυτά τον τελευταίο ενάμιση χρόνο).

Λοιπόν, το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη, Στο πρώτο μέρος – όπου κυριαρχεί ο διάλογος με τον Νικολά, τον adventurous και risky διαχειριστή hedge fund, o Ανδρουλάκης εξερευνεί «τις ανωμαλίες και τα παράλογα των αγορών και των ανθρώπων της στην βαθύτερη λογική του καπιταλισμού». Θα έλεγα ότι σ’ αυτό το μέρος κυριαρχεί η αντικειμενικότητα και η λογική (όσο μπορεί να υπάρχει στις markets φυσικά). Ο συγγραφέας προσπαθεί να φέρει στην επιφάνεια μια διαφορετική χρονικότητα, τις βαθύτερες δομές της ιστορικής κίνησης του καπιταλισμού και να διαλύσει την ψευδαίσθηση ότι όλα αυτά – η κρίση, η απληστία, κλπ – συμβαίνουν για πρώτη φορά.

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου, είναι ένα «ημερολόγιο της κρίσης», στην πιο δραματική –έως τώρα – φάση της. 15 Σεπτεμβρίου έως 13 Οκτώβριου, την μέρα που το βιβλίο πήγε στο τυπογραφείο.

Στο τρίτο μέρος, ο Ανδρουλάκης εξετάζει την πορεία του καπιταλιστικού συστήματος και αναλύει την επαναστατική εξέλιξη στο πεδίο των παραγωγικών δυνάμεων στην οποία σημαντικό ρόλο έπαιξε ο ανταγωνισμός με τον υπαρκτό σοσιαλισμό στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου. Εδώ ο συγγραφέας γίνεται πιο προσωπικός, πιο συναισθηματικός. Προσπαθεί να συνδέσει το παρελθόν με το παρόν και επιχειρεί να προβλέψει το μέλλον. Μπαίνουμε στο τρίτο στάδιο του καπιταλισμού. Ποια η πορεία του, ποια τα προβλήματα του πλανήτη σε είκοσι χρόνια από τώρα? Περιβάλλον, κλιματική αλλαγή, νερό, green energy, scientific advances, υπερπληθυσμός, mega-cities, ταξικά προβλήματα. Ίσως και λόγω επαγγέλματος, αυτό το κομμάτι του βιβλίου μου άρεσε περισσότερο.

Προσωπικά, πιστεύω ότι το Λευκό κοτσύφι είναι το καλύτερο – μέχρι τώρα – βιβλίο του Ανδρουλάκη. Είναι εμφανής η ωριμότητα στον τρόπο γραφής, και ιδιαίτερα γοητευτική η μίξη του προσωπικού και τοπικού με τα παγκόσμια γεγονότα (glocal). Θα έλεγα ότι ο αναγνώστης ωφελείται αν έχει διαβάσει προηγουμένως τα «Τάνγκο του Τσε, Βαμπίρ και κανίβαλοι και Ζητούνται αλχημιστές». Φαίνεται σε μένα ότι το λευκό κοτσύφι αποτελεί μια συνεχεία της σκέψης και των προβληματισμών του Ανδρουλάκη.

Σημαντικό μειονέκτημα του βιβλίου είναι η έλλειψη βιβλιογραφίας και index. Παρόλο που το βιβλίο είναι γραμμένο σε μυθιστορηματική μορφή για να προβάλει πιο εύκολα τα μηνύματα του στο πλατύ κοινό, η βιβλιογραφία θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμη σε ένα πιο «ψαγμένο» αναγνώστη η κάποιον που θα επιθυμούσε να ερευνήσει βαθύτερα ένα συγκεκριμένο θέμα. Εγώ τουλάχιστον θα ήθελα παρά πολύ να την έχω στην διάθεσή μου.

Page 2 of 2

@ Maquina Lectora, 2017 & All rights reserved