Maquina Lectora

Notes of a curious mind

Category: Greek (Page 1 of 2)

η μόνη κληρονομιά – η Θεσσαλονίκη του Γιώργου Ιωάννου

Είχα πολλά χρόνια να διαβάσω Γιώργο Ιωάννου (Γιώργος Σορολόπης ήταν το πραγματικό του όνομα). Τον ξαναθυμήθηκα όταν πρόσφατα ψάχνοντας στην βιβλιοθήκη μου στην Αθήνα, είδα τα βιβλία του, πήρα στα χέρια μου το η μόνη κληρονομιά και άρχισα να ξεφυλλίζω.

η μόνη κληρονομιά πρωτοκυκλοφόρησε το 1974, τους τελευταίους μήνες της δικτατορίας, όταν ο Ιωάννου είχε πλέον μετακομίσει στην Αθήνα. Πρόκειται για μια συλλογή δεκαεφτά ιστοριών που  γράφτηκαν από το 1971 έως το 1973 και μιλούν για τα προβλήματα, τα βάσανα και τις λιγοστές χαρές, τον καθημερινό αγώνα και τις ελπίδες των ανθρώπων στην ιδιαίτερη πατρίδα του Ιωάννου, τη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση που έχω είναι των εκδόσεων Κέδρου, 1982. Πρέπει να το είχα πρωτοδιαβάσει περίπου τότε και από τις τότε σημειώσεις μου φαίνεται πόσο πολύ με είχε συγκινήσει ο απλός, ευαίσθητος και – συχνά – γεμάτος απελπισία λόγος του Γιώργου Ιωάννου. Ξανάρχισα να το διαβάζω, περίπου 35 χρόνια μετά.

Η Θεσσαλονίκη έχει πρωταγωνιστική θέση στο έργο του Γιώργου Ιωάννου. Επίσης σημαντικό ρόλο στο έργο του παίζουν οι εμπειρίες των παιδικών και νεανικών του χρόνων, όπως και το κοινωνικό του περιβάλλον. Η οικογένεια του, οι άνθρωποι που γνώρισε , οι φτωχογειτονιές της πόλης, η ανατολίτικη ραθυμία και η πολυπολιτισμικότητα της. Το περπάτημα που «συνιστά τον πρωταρχικό τρόπο για να εξερευνήσεις μια πόλη», γίνεται για τον Ιωάννου μέσο ψυχικής εκτόνωσης.

Φεύγω και ξαναχάνομαι μέσα στα τράμ, τά φώτα καί την κίνηση. ‘Ο νούς μου, είναι κολλημένος στην ομίχλη και σε όλα όσα είδα μέσα σ’ αυτήν. Προσπαθώντας να ξεχαστώ περπατώ πολύ τις ομιχλιασμένες νύχτες. Αισθάνομαι κάποια ανακούφιση με το βάδισμα. Τα μεγάλα βάσανα κατασταλάζουνε σιγά σιγά στό κορμί καί διοχετεύονται απ’ τα πόδια στο υγρό χώμα.

Η αφήγηση του Ιωάννου είναι απλή καθημερινή, προσωπική, πολλές φορές, εξομολογητική. Τον ενδιαφέρει ο ψυχισμός του ανθρώπου αλλά δεν παρασύρεται συναισθηματικά. Παρατηρεί τι συμβαίνει γύρω του, περιγράφει τις αναμνήσεις του, ενώ παρεμβάλλονται συναισθήματα και σκέψεις, καθώς και  υπαινιγμοί για την χούντα και την τότε κατάσταση στην Ελλάδα.

Η αλήθεια είναι πως ανάμεσα στα λαλήματα ακούγαμε και κανένα βραχνό χωνί να ξανοίγεται μεσα στη βαθιά νύχτα. Δεν ξεχωρίζαμε συνήθως τι αγωνίζονταν να μας αναγγείλει το ηρωικό αγόρι, ξέραμε όμως πολύ καλά πώς θά καταλήξει καί ψιθυρίζαμε όλοι μαζί του το συναρπαστικό σύνθημα: «θάνατος στό φασισμό — Λευτεριά στο λαό!».

Κάποτε όμως, μαζί μέ τούς πετεινούς καί τούς τηλεβόες, άρχισαν να ακούγονται μέσα στη νύχτα πολλά ουρλιάσματα και γαβγίσματα. Δεν  ήταν το γάβγισμα των σκυλιών της γειτονιάς μας. Αυτά, έκτός που ήταν πια πολύ λιγοστά και αδύναμα, είχαν αλλιώτικες, πιο γλυκιές φωνές. Τα καινούρια γαβγίσματα ήταν πάρα πολλά, πολύ πιό άγρια, και άρχιζαν πάντα μ’ ένα βαθύ ομαδικό ουρλιαχτό, που απλώνονταν πάνω από  τήν πόλη και μας πάγωνε.

Οι Τολμηρές Ιστορίες ενός Πολυσχιδή Ορθολογιστή

Η σχέση μου με τον Νίκου Δήμου ξεκινάει από παλιά, σχεδόν από τα εφηβικά μου χρόνια. Τον θεωρώ έναν από τους σπουδαιότερους Έλληνες συγγραφείς. Εχει γράψει 64 βιβλία και τα ενδιαφέροντα του είναι ανεξάντλητα.  Ο Νίκος Δήμου είναι σκεπτικιστής φιλόσοφος, ποιητής, δημοσιογράφος, φωτογράφος, μεταφραστής, blogger, φωτογράφος, κριτικός τεχνολογίας, και φυσικά γατόφιλος.

Ο Νίκος Δήμου είναι ευρέως γνωστός στο εξωτερικό, ίσως περισσότερο απ’ ότι είναι στην Ελλάδα.  Είναι ένας από τους πιο μεταφρασμένους Έλληνες συγγραφείς,

Η πολυπραγμοσύνη του, ένα από τα χαρακτηριστικά του Νίκου Δήμου που θαυμάζω, ενοχλεί τους Έλληνες. Πολλές φορές σοκάρει. Η τόλμη, η ευφυία και η ειλικρίνεια του, δεν αντέχονται εύκολα από τους συμπατριώτες μου.

Ο  Νίκος Δήμου είναι ένας από τους τρείς στοχαστής- και ο μόνος Έλληνας – που έχει επηρεάσει τον τρόπο σκέψης μου και έχει συμβάλει στην διαμόρφωση των απόψεων μου, ειδικά σε ότι αφορά την αξία της ελευθερίας.  Οι άλλοι δύο είναι ο Karl Popper και η Hannah Arendt.

Κατά περιόδους επανέρχομαι και ξαναδιαβάζω κάποιο από το παλαιότερα βιβλία του. Όταν πριν λίγες εβδομάδες βρέθηκα στην Αθήνα, βρήκα στην βιβλιοθήκη μου τις Τολμηρές Ιστορίες, ένα βιβλίο, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Νεφέλη, το 1989. Πρόκειται για έντεκα σύντομες και τολμηρές – εξ’ ου και ο τίτλος – ιστορίες για χαμένους ερωτικούς παραδείσους. Ιστορίες που υμνούν τον ερωτισμό και την πορνογραφία ως τέχνη που απεικονίζει την ωραιότερη ίσως πλευρά του ανθρωπίνου βίου. Το διάβασα σε δύο ημέρες, με το ίδιο ενδιαφέρον, όταν το είχα πρωτοδιαβάσει, κάπου 25 χρόνια πριν.  Σχεδόν 30 χρόνια από την πρώτη έκδοση του και οι ιστορίες  του Νίκου Δήμου παραμένουν το ίδιο φρέσκες, άμεσες και τολμηρές.

Η έξαρση Της Πεταλούδας – Ποιητική συλλογή από τον Αγαθάγγελο Σταυρόπουλο

O Robert Frost περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο αυτό που νιώθω για την ποίηση. Είναι «αυτό που χάνεται στη μετάφραση». Η σχέση μου μαζί της είναι ασυνεχής και πειραματική. Προσπαθώ να αδειάσω το μυαλό μου από σκέψεις και δοκιμάζω τις επιδράσεις της, αισθητικές και συναισθηματικές.

Η Έξαρση της Πεταλούδας  που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Οδός Πανός το 2016 είναι η πρώτη ποιητική συλλογή του Αγαθάγγελου Σταυρόπουλου. Τα είκοσι-δύο ποιήματα της συλλογής έχουν  ένα εσωτερικό, ελεύθερο ρυθμό, είναι μια εξωτερίκευση συναισθημάτων, μια συνεχής αναζήτηση με έμφαση σε μικρές στιγμές. Ταυτόχρονα είναι μια αποτύπωση υπαρξιακών ανησυχιών και  προβληματισμών, για την φιλία, τον έρωτα, τη ζωή.

Η φύση είναι ο χώρος της ομορφιάς  και της αλήθειας, ένα ανεξάντλητο πεδίο προς εξερεύνηση. Μέσω της φύσης και της εξερεύνησης ο άνθρωπος βρίσκει τον εαυτό του, εξελίσσεται. Τα πάντα αποτελούν δυνάμει ερεθίσματα, κάθε ταξίδι, κάθε περιήγηση, κάθε πόλη, κάθε αίσθηση, αφήνουν το αποτύπωμα τους, γίνονται ένα κράμα εμπειριών και συναισθημάτων, σχεδόν καθοδηγούν την παρουσία  και το προορισμό του ατόμου στη ζωή.

Read More

δύο μόνο δάκρυα από τον Μίμη Ανδρουλάκη.

Το δύο μόνο δάκρυα είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία του Μίμη Ανδρουλάκη. Πρόκειται για ένα  καταιγιστικό βιβλίο με θέμα τις μεγάλες μεταστροφές της τύχης, ένα βιβλίο που ισορροπεί, με επιτυχία,  ανάμεσα στο ντοκουμέντο και στην λογοτεχνία. Μια ιλλιγιώδης αφήγηση που εμπλέκει το παρελθόν με το παρόν και επεκτείνεται στο μέλλον.  στην αφήγηση εμπλέκονται η Αίντα του Verdi, η Αλεξάνδρεια και η Καρχηδόνα, ο Άρης Βελουχιώτης και o Ηλίας Τσιριμώκος. Πρόσωπα της αρχαότητας όπως ο ιστορικός Πολύβιος, αντικατοπτρίζονται σε πρόσωπα σημερινά.  Ο Ανδρουλάκης δανείζεται γεγονότα και πρόσωπα από το παρελθόν  για να αναδείξει στιγμές που βρίσκονται στο μεταίχμιο της ιστορίας, εκεί όπου «υπό την επήρεια των ανέμων της ευημερίας» τα όνειρα και ελπίδες αναπτερώνονται, και ξαφνικά συμβαίνει κατι το αστάθμητο και απρόβλεπτο και όλα γκρεμίζονται.

Πρωταγωνιστής του βιβλίου ο καθηγητής Κωστής, ένας σοφός Έλληνας διανοούμενος που ταυτίζεται με τον Έλληνα ιστορικό της Ρωμαιοκρατίας Πολύβιο που υποστήριζε την, αντίληψη για την «κυκλικότητα» της Ιστορίας, δηλαδή, την «εναλλαγή ανόδου και πτώσης ως το πεπρωμένο των μεγάλων λαών». Μια αντίληψη που παραμένει επίκαιρη ακόμη και σήμερα. Λιγότερο ίσως γνωστό είναι ότι η θεωρία του Πολύβιου περί της «μικτής συνταγματικής τάξης», επηρέασε τους Ιδρυτές Πατέρες όταν συνέταξαν τη Διακήρυξη της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας.

Read More

‘Κάτι θα γίνει, θα δεις’ από το Χρήστο Οικονόμου

‘Η αλήθεια της ιστορίας δεν κρίνεται από τη συνάφειά της με την πραγματικότητα αλλά από το ήθος της.’

Δεκάξι ιστορίες από τα Καμίνια, τη Νίκαια, τη Δραπετσώνα και το Πέραμα. Ιστορίες που μοιάζουν να έρχονται από άλλες εποχές, με θέμα τη φτώχια, υλική αλλά κυρίως ψυχική. 

Η φτώχια στις μικρές ιστορίες του Χρήστου Οικονόμου δεν  είναι ίδια με την φτώχια της Ελλάδας  στις δεκαετίες του 1950 και 1960. Η φτώχια του 21ου αιώνα είναι πρόστυχη, κυνική, ταπεινωτική, περιορίζει ασφυκτικά τα όρια της ζωής. Κάποιοι παλεύουν να ξεφύγουν από τη μιζέρια που τους περικλείει, άλλοι συνθλίβονται από το βάρος της τραγικής πραγματικότητας και από δουλειές που δεν έχουν κανένα νόημα, για κάποιους  ο φόβος της πραγματικότητας μετατρέπεται σε μίσος και αυτοκαταστροφή, άλλοι βρίσκουν καταφύγιο στο παρελθόν, η νοσταλγία γίνεται η αιτία της δυστυχίας τους.

Ανθρώπινες σχέσεις, οικογενειακοί δεσμοί, ανθεκτικοί, και συγχρόνως καταπιεστικοί, δεσμοί που μπορούν να σώσουν αλλά και να συνθλίψουν, οι οικογένειες είναι “σαν ένα νύχι που μεγάλωσε ανάποδα και μπήχτηκε βαθιά στο κρέας και μαυρίζει. … Αλλά οι οικογένειες δεν έχουν πόδια. Δεν είναι σκυλιά οι οικογένειες. Δεν ξέρω τι είναι. Φίδια ίσως.”  Σε τυλίγουν και σε σφίγγουν.

 H γραφή του Οικονόμου είναι λυρική, λιτή και ταυτόχρονα γοητευτική. Η αίσθηση στο ξεκίνημα του βιβλίου είναι σοκαριστική, σαν να χτυπάει γροθιά στο στομάχι. Πρός το τέλος η ανάγνωση γίνεται λίγο κουραστική, ίσως επειδή οι καλύτερες ιστορίες βρίσκονται στην αρχή του βιβλίου.

ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ αλχημιστές

Ξαναδιάβασα πρόσφατα το βιβλίο του Μίμη Ανδρουλάκη ‘Ζητούνται αλχημιστές’. Το είχα διαβάσει για πρώτη φορά όταν εκδόθηκε το 2005, στην ακόμη αθώα κι ανέμελη, προ κρίσης, εποχή. Ένα χρόνο πριν η Ελλάδα είχε οργανώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Η οικονομική κρίση ήταν ακόμη μακριά; η κοινή γνώμη συνταρασσόταν από το σκάνδαλο των τηλεφωνικών υποκλοπών, των συνομιλιών του τότε πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή και κορυφαίων στελεχών της ελληνικής κυβέρνησης. Υπουργός Οικονομικών ήταν ο Γιώργος Αλογοσκούφης. Βρισκόμασταν στην αυγή του του 21ου αιώνα, κι ένα ερώτημα πλανιόταν σε ποίκιλες παραλλαγές, σε διάφορα έντυπα. “Where have all the leaders gone?”

Read More

Page 1 of 2

@ Maquina Lectora, 2017 & All rights reserved