Maquina Lectora

Notes of a curious mind

Tag: Economy

Wealth Inequality and the Forces of Convergence | Reading "Capital in the Twenty-First Century"

A 700-page book on economics is not exactly a light read for someone with a background in environmental sciences, but after all this success, discussions and reviews, I felt I had to read Capital in the Twenty-First Century. I borrowed it from the library and I am glad I did. There have been plenty of reviews, critiques and a variety of arguments for and against, but, to me, the real importance of the book lies in just a few pages where the author discusses the forces of convergence that have led to decreasing inequality.

Thomas Piketty’s central argument is that when the returns on capital (r) outpace economic growth (g), {r>g} over time, wealth inequality increases and therefore, those who control wealth will always get richer and those who depend on the growth of the economy, the labour, will always be poorer compared to the rich. Piketty’s suggestion that a global tax of up to 2% a year should be introduced on individual wealth to prevent capital concentrating in the hands of the few has been controversial but there has been no real attack. One of the problems with the global tax is that it requires a high level of international cooperation.  Some, Bill Gates included, have suggested a progressive tax on consumption instead.

Read More

Λευκό Κοτσύφι, Blue Tree, Μαύρο από το Μίμη Ανδρουλάκη

Παρακολουθώ τον Μίμη Ανδρουλάκη πολλά χρόνια. Από τότε που ήμουν ακόμη στην Ελλάδα και ο Μίμης έκανε μουσικά αφιερώματα στον Flash (another era, another life).

Τα τελευταία χρόνια τον ακούω συστηματικά μέσω Ιντερνέτ. Διαβάζω τα βιβλία του. Ο Ανδρουλάκης είναι μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα στην Ελλάδα. Πολλοί –από τους ανθρώπους που ξέρω – τον θεωρούν μάλλον γραφικό και δυσνόητο. Ελάχιστοι, πιστεύουν ότι προηγείται της εποχής του και ότι είναι εκτός ελληνικής πραγματικότητας. Προσωπικά τον θαυμάζω, είναι ένας από τους λίγους ανθρώπους που θα ήθελα να συναντήσω και να συζητήσω μαζί του. Είναι εξωστρεφής και ευφυής, με βαθιά γνώση της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομικής ιστορίας. Ο λόγος του ξεχωρίζει και υπερισχύει του μέσου ελληνικού λόγου, τουλάχιστον του λόγου που επικρατεί σήμερα στα ΜΜΕ. Τελευταίως ανιχνεύω μια κυνικότητα και απογοήτευση……..αλλά αυτό δεν είναι του παρόντος.

Το τελευταίο μου ταξίδι στην Ελλάδα, έτυχε να συμπίπτει με την έκδοση του βιβλίου του «Λευκό κοτσύφι, Blue Tree, Μαύρο καράβι». Καταμεσής της οικονομικής κρίσης, χαμός στον κόσμο, και η Ελλάδα να ασχολείται με το Βατοπέδι και τους παπάδες, (πως γίνεται κάθε φορά που πάω στην Ελλάδα να ασχολούνται οι πάντες με κάποιο σκάνδαλο – την προηγούμενη φορά ήταν νομίζω οι ταινίες του Ζαχόπουλου – είναι άξιον απορίας).

Αγόρασα το βιβλίο (μου άρεσε πολύ η φωτογραφία του εξωφύλλου) αλλά δεν πρόλαβα να το διαβάσω αμέσως. Διάβασα κάποιες κριτικές όμως από εφημερίδες και το internet, ευνοϊκές για το βιβλίο αλλά πολύ γενικές και αόριστες.

Σπάνια διαβάζω κριτικές ελλήνων – λόγω έλλειψης χρόνου. (Πως προλαβαίνει ο Ανδρουλάκης να διαβάζει και να κάνει όλα αυτά τα άπειρα πράγματα, είναι ένα μυστήριο σε μένα. Αν υπάρχει κάποιο μυστικό, θερμά τον παρακαλώ να μου το αποκαλύψει). Επανέρχομαι στο βιβλίο και τις κριτικές. Όταν έφτασα περίπου στα μισά του βιβλίου κατάλαβα πιο ήταν το πρόβλημα. Απλά, δεν είχαν διαβάσει, η δεν είχαν διαβάσει όλο το βιβλίο. Ειλικρινά δεν μπορώ να το εξηγήσω διαφορετικά. Υπάρχουν τόσα πολλά περισσότερα στις 462 σελίδες του βιβλίου, από τα πρωινά, τις τεκτονικές πλάκες, το κραχ και την Κίνα. (Ο Ανδρουλάκης εξάλλου έχει μιλήσει πολύ αναλυτικά για όλα αυτά τον τελευταίο ενάμιση χρόνο).

Λοιπόν, το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη, Στο πρώτο μέρος – όπου κυριαρχεί ο διάλογος με τον Νικολά, τον adventurous και risky διαχειριστή hedge fund, o Ανδρουλάκης εξερευνεί «τις ανωμαλίες και τα παράλογα των αγορών και των ανθρώπων της στην βαθύτερη λογική του καπιταλισμού». Θα έλεγα ότι σ’ αυτό το μέρος κυριαρχεί η αντικειμενικότητα και η λογική (όσο μπορεί να υπάρχει στις markets φυσικά). Ο συγγραφέας προσπαθεί να φέρει στην επιφάνεια μια διαφορετική χρονικότητα, τις βαθύτερες δομές της ιστορικής κίνησης του καπιταλισμού και να διαλύσει την ψευδαίσθηση ότι όλα αυτά – η κρίση, η απληστία, κλπ – συμβαίνουν για πρώτη φορά.

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου, είναι ένα «ημερολόγιο της κρίσης», στην πιο δραματική –έως τώρα – φάση της. 15 Σεπτεμβρίου έως 13 Οκτώβριου, την μέρα που το βιβλίο πήγε στο τυπογραφείο.

Στο τρίτο μέρος, ο Ανδρουλάκης εξετάζει την πορεία του καπιταλιστικού συστήματος και αναλύει την επαναστατική εξέλιξη στο πεδίο των παραγωγικών δυνάμεων στην οποία σημαντικό ρόλο έπαιξε ο ανταγωνισμός με τον υπαρκτό σοσιαλισμό στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου. Εδώ ο συγγραφέας γίνεται πιο προσωπικός, πιο συναισθηματικός. Προσπαθεί να συνδέσει το παρελθόν με το παρόν και επιχειρεί να προβλέψει το μέλλον. Μπαίνουμε στο τρίτο στάδιο του καπιταλισμού. Ποια η πορεία του, ποια τα προβλήματα του πλανήτη σε είκοσι χρόνια από τώρα? Περιβάλλον, κλιματική αλλαγή, νερό, green energy, scientific advances, υπερπληθυσμός, mega-cities, ταξικά προβλήματα. Ίσως και λόγω επαγγέλματος, αυτό το κομμάτι του βιβλίου μου άρεσε περισσότερο.

Προσωπικά, πιστεύω ότι το Λευκό κοτσύφι είναι το καλύτερο – μέχρι τώρα – βιβλίο του Ανδρουλάκη. Είναι εμφανής η ωριμότητα στον τρόπο γραφής, και ιδιαίτερα γοητευτική η μίξη του προσωπικού και τοπικού με τα παγκόσμια γεγονότα (glocal). Θα έλεγα ότι ο αναγνώστης ωφελείται αν έχει διαβάσει προηγουμένως τα «Τάνγκο του Τσε, Βαμπίρ και κανίβαλοι και Ζητούνται αλχημιστές». Φαίνεται σε μένα ότι το λευκό κοτσύφι αποτελεί μια συνεχεία της σκέψης και των προβληματισμών του Ανδρουλάκη.

Σημαντικό μειονέκτημα του βιβλίου είναι η έλλειψη βιβλιογραφίας και index. Παρόλο που το βιβλίο είναι γραμμένο σε μυθιστορηματική μορφή για να προβάλει πιο εύκολα τα μηνύματα του στο πλατύ κοινό, η βιβλιογραφία θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμη σε ένα πιο «ψαγμένο» αναγνώστη η κάποιον που θα επιθυμούσε να ερευνήσει βαθύτερα ένα συγκεκριμένο θέμα. Εγώ τουλάχιστον θα ήθελα παρά πολύ να την έχω στην διάθεσή μου.

The Death of Money by Joel Kurtzman

We are experiencing the most severe financial crisis since the 1929 stock market crash in the United States. How did we get here? What are the causes of the current global economic crisis?

In the Death of Money Joel Kurtzman, an economist and business editor at The New York Times vividly explains how money which in the traditional sense died three decades ago, has been replaced by what he calls “megabyte economy”.

According to Kurtzman, this new megabyte economy which set the end of decades of market stability began on 15th August 1971. Then President Nixon, abolished the Bretton Woods system and the gold standard. What followed was a period of a new economic disorder that began with soaring oil, gold, and real estate prices and continued with an unprecedented consumption binge by government agencies and the citizenry alike. A stable economic system was replaced with an unbelievable nanosecond volatility. The banking system become weaker, the savings and loan industry collapsed, the prices of the most commodities soared, pulling other prices with them, while the remnants of the U.S.A financial system seems to collapse and crumble under a mountain of debt.

In this megabyte economy, where world’s markets are linked, the electronic money is nothing more than the “1’s” and “0’s” of the computer’s code. Nobel-Prize winning equations are programmed into computers at mutual fund companies, while mathematicians and physicists are replacing the stock pickers of the past. The death of money has created a strange new world which most people have little knowledge of. It is a world that is far more chaotic and beyond the ability of the most forecasters to predict. The speculative markets now dwarf the “real” markets. Any speculation means abrupt change which is heavily influenced not just by the events but by the way people view them.

Kurtzman also explain why the stock market crash on October 1987 – “The Black Monday” – was not an anomaly and why we should expect more such crashes. In contrast to Adam’s Smith argument that rational self-interest in a free-market economy leads to economic well-being, Kurtzman says that “complex, sophisticated and evolving financial structures of the capitalist system lead to the development of conditions conducive to incoherence – to runaway inflation or deep depression”.

He also warns that the electronic economy will intensify the trend toward localism, provincialism, nationalism and racism among people whose lives and identities are disrupted by the end of the Nation State. Fundamentalism will increase as people’s lives are made to seem insignificant by the creation of a single massive global economy where enterprises are loyal to no one, bigger that everyone and under no nation’s control.

Kurtzman argues that efficient new mechanisms must be put into place to bring the economy under control and regain the balance between the “money economy” and the “real economy”. The Death if Money is a very good analysis of the speed and the dangers of the electronic global economy. “The countries that will be in the best position to prosper are those that allow local populations to flourish and to express their ethnic diversity without losing control over common good.”

Kurtzman argues that the old remedies no longer work in this new global economy. The most successful countries would be these, which will recognise that the invisible hand of the market should always have a measure of help from the very visible hands of government”.

@ Maquina Lectora, 2017 & All rights reserved